Woordenlijst

Woordenlijst s

# A B C D E
F G H I J K
L M N O P Q
R S T U V W
X IJ Z

S16

> Super 16

S35

> Super 35

SABAM

Belgische BUMA/STEMRA

SACD

Super Audio CD, verbeterde versie van de CD, bevat 1000 keer meer informatie dan gewone CD en kan uit meer lagen bestaan; de hybride SACD is ook afspeelbaar op een gewone CD-speler. De bovenste laag kan 780 MB aan data bevatten, de onderste laag zo'n 4,7 GB. Tot 6 kanalen audio wordt op totaal andere wijze geregistreerd door middel van DSD (Direct Stream Digital). De samplingrate is daarbij 2,8 MHz (!)

Sachtler

Merknaam van statieven en statiefkoppen

Safe-action-kader

Deel van het beeld dat op tv of bioscoopscherm zichtbaar is (90% van het opgenomen beeld)

Safe-title-kader

Deel van het beeld waarbinnen titels geplaatst moeten worden (binnen 80% van het opgenomen beeld)

Safetyfilm

Film met drager van cellulose-triacetaat of polyester, > ook acetaat, nitraatfilm en estar

Safetymaster

Interpositieve kopie van het geregelde negatief

Sales agent

Internationale filmverkoper

Sampelen

1Het periodiek meten van een analoog signaal voor digitale omzetting;
2het ter bewerking digitaal opslaan van een (kort) geluidsignaal;
3gebruik van een bestaand stuk muziek of geluidsfragment in een 'nieuw' stuk muziek

Sampelfrequentie

Frequentie waarmee een analoog signaal in een digitaal signaal wordt omgezet; > ook Fs

Sample rate conversion

Omzetten van de sampelfrequentie van b.v. 44,1kHz naar 48kHz

Sap

Stroom, 220V, prik

Sapphire

Pakket uitgebreide beeldbewerkings-plugins

Saticon

vero. Type semi-professionele video-opnamebuis

Saturation

1(Kleur)verzadiging;
2mate van de magnetische verzadiging bij analoge opnames op magneetband

Scanklaar maken

Achter elkaar plakken van camerarollen tot een labrol (en voorzien van een startmarkering) en deze -al of niet- reinigen voorafgaand aan het scannen

Scanned print

Voor tv geschikt gemaakte breedbeeldfilm, b.v. d.m.v. added panning

Scannen

Overzetten van film naar video of data (ook van stilstaande beelden en animatietekeningen)

Scanner

1Filmaftaster, zet filmbeeld om in videobeeld of data, ook telecine (voor videotoepassingen);
2roterende videokop;
3aftaster van vlakke afbeeldingen

Scartplug

21-polige audio video-universeelplug (uitsluitend gangbaar in Europa)

Scenario

Filmverhaal waarin de handelingen en de gesproken dialoog van de personages nauwkeurig en gedetailleerd zijn vastgelegd

Scenarist

1Scenarioschrijver;
2authoring-applicatie voor DVD's van Sonic

Schaamhaar

Zodanig grote hair in gate, dat de cameraman er zich voor moet schamen

Schaar van Wember

Door wetenschapper Wember onderzocht verschijnsel dat informatie in beeld en informatie in geluid niet al te ver uiteen mogen lopen (divergeren), omdat anders de boodschap van (een van) beide verloren gaat (b.v. een commentaarstem onder een verzameling archiefmateriaal, waarbij de beelden te weinig relatie hebben met de inhoud van de tekst)

Schakelen

vero. Overgaan op een andere kleur licht -ter correctie van de kleur- tijdens het printen van film exact op de overgang van twee shots

Schakelsignaal

Bij keyen het signaal waarbij met clippen wordt bepaald welk deel door het invulsignaal vervangen wordt

Scheerapparaat

Populaire dynamische microfoons van Sennheiser (MD21 -afb- en 421)

Scherptediepte

Afstand voor en achter instelpunt waarbinnen de scherpte nog acceptabel is, > ook hyperfocale afstand

Scherpteverlegging

Verleggen van de scherpte in het beeld, waarmee ook de aandacht wordt verlegd, ook focus pull

Schietbaan

vero. Plek waar foto's, tekeningen, e.d. op film worden opgenomen

Schieten

1Lett. vertaling van 'shoot', veelgebruikt jargon voor opnemen met de camera, ook draaien;
2naar film schrijven van digitale beeldbestanden

Schnapps-Klappe

Low budget-champagneklap

Schneider

Lensmerk

Schnitt

Las, overgang tussen twee shots (of twee geluidsfragmenten)

Schoeps

Merknaam microfoon

Schuine las

Schuin gesneden las in geluidsband [ter voorkoming van een plop]

Schuivende las

Beeldverschuiving op het lasmoment bij video door grote F/H relatiefout of in 4V lockende machine

Scène

Afzonderlijk onderdeel van een scenario, dat zich afspeelt op één locatie; dramatische eenheid

Scope

Verzamelnaam voor anamorfotische breedbeeld(film)formaten, afkorting van CinemaScope (handelsmerk)

Score

Gecomponeerde muziek voor een film

Scrambling

Coderen van een signaal om het waarnemen door onbevoegden te bemoeilijken

Scratch

1Kras(je) op film;  
2kleurcorrectiesysteem van Assimilate

Scratchmix

Provisorische mix op scratchtape t.b.v. projectie, nasynchronisatie of geluidsmontage

Scratchtape

Eerder gebruikte geluids- of videoband, ook beuntape en Vlaams: rekuuptape

Screen

Bioscoopdoek

Screen average

Opbrengst van een film, berekend per uitstaande kopie, > doekgemiddelde

Screening

Filmvertoning voor select gezelschap of testpubliek, vgl. R.A.S.

Screentest

Beeld- acteertest van personen, gefilmde auditie, onderdeel van de casting

Screentime

Uiteindelijke lengte van film of van een scène

Scribe

vero. Kraspen, metalen 'potlood' om instructies t.b.v. negatiefmontage in de emulsie van de werkkopie te noteren

Scrim

Rond (of halfrond) metalen gaas, te plaatsen in filterhouder van spots, om licht te reduceren. Ook verkrijgbaar met vormen: 'dots' (met gaatjes) en 'fingers' (staande rechthoekjes)

Script

1Filmverhaal (het *), scenario;
2afkorting van scriptgirl of script supervisor (de *)

Script doctor

Verbeteraar (hopelijk) van scenario's

Script(girl)

Dame belast met administratie van de shooting, in NL meestal gecombineerd met de bewaking van de continuïteit tijdens de opnamen (een functie die al lang niet meer specifiek aan dames is voorbehouden), ook script-continuïteitcontinuity, script of script supervisor

Script supervisor

Persoon belast met de administratie van de shooting (zoals de DCR's, de uitlijning van het script, bijhouden van de geschoten metrage, de geschoten screentime, enz.); in NL meestal gecombineerd met bewaking van de continuïteit, meestal afgekort tot script(girl)

ScriptSync

Systeem van Avid om scripts geautomatiseerd digitaal uit te lijnen, op basis van spraakherkenning

Scroll

Verticaal doorlopen van b.v. titelrol of editlist

Scrub

M.b.v. muis door een clip of sequence gaan, waarbij ook geluid (deels) hoorbaar is

SCSI

vero. Spreek uit: skoezie. Small Computer Systems Interface. Standaard voor een parallelle interface voor algemene toepassingen om computers en randapparatuur met elkaar te verbinden. Helaas zijn er vele soorten SCSI-connectoren, twee versies bussen (wide/narrow). Opletten dus

SDDS

Sony Dynamic Digital Sound, alweer historisch meerkanaals digitaal bioscoop-geluidssysteem, dat als meest opvallende kenmerk had dat het vijf luidsprekers achter het doek had staan: links, linksmidden, midden, rechtsmidden en rechts

SDI

Serial Digital Interface, ook SIF. Systeem waarbij videoapparatuur via een kabel met elkaar verbonden is. Naast de digitale videocomponenten kunnen ook tot acht audiokanalen en tijdcode op deze manier worden overgebracht ('embedded audio'). De Sony 10-bits SDI kan met een kabellengte van tweehonderd meter werken. Er bestaat ook een HD-versie: HD-SDI

SDII

vero. Bestandsformaat voor digitale audio

SD(TV)

Standard Definition (Televisie), refereert aan de (drie) huidige basis-televisiestandaards (PAL, NTSC, Secam)

Séjour

Dagvergoeding voor onkosten

Secam

Séquentiel Couleur à Mémoire, Franse wijze van tv-transmissie (ook in oostblok toegepast als NIR) op 25 b/s en 50 Hz lichtnetfrequentie, met ingebouwde kleurcorrectie, afgeleid van het NTSC-systeem; ook wel misprijzend Système Elégante Contre l'Amérique genoemd

Second unit

Tweede filmploeg (meestal zonder eigen geluidsman), meestal ingezet bij dure scènes of shots

Segmented

Beeldinformatie van een raster dat zich bevindt op meer videosporen (BCN)

Segmented frame

sF, aanduiding voor de wijze waarop bepaalde HD-recorders elk progressief filmbeeld in twee delen opslaan (gelijkend op, maar niet gelijk aan het opdelen in fields)

Selected takes

vero. De te printen takes, of opnieuw te scannen takes; > uitschieten

Selsyn

vero. Interlocksysteem in geluidsstudio's, vgl. Rotosyn

Sennheiser

Microfoonmerk [dit merk was met name in de jaren '80 zo populair, dat de fabrikant een prijs uitloofde aan diegene die kon aantonen dat er op een tv-avond géén Sennheiser-microfoon te zien was geweest]

Sensitometrie

Gevoeligheidsmeting van filmmateriaal

Sepia

Bruin-paarsige kleur kenmerkend voor oude fotoopnamen

Sequel

Film waarin personage(s) uit een eerdere film worden gebruikt; films met een II of III achter de titel

Sequence

Groep van bij elkaar horende scènes

SER

Series, afkorting voor een verzamelklap

Serial

1Serieel; 2. televisieserie met een over alle afleveringen doorlopende hoofdplot, vgl. series

Series

Televisieserie met in elke aflevering een afgerond onderwerp en plot, vgl. serial

Servo

Motorstuursysteem, waarbij de verdraaiing van de motor stap voor stap geregeld wordt

Sessie

Tijdsmaat voor orkestmusici

Set

Plaats van opname, interieur of exterieur

Setdresser

Persoon belast met de aankleding van het decor

Setfotograaf

Fotograaf met een uitgebreidere taak dan de stillfotograaf, om naast stills ook foto's te maken van de set, werkfoto's

Setgeluid

Al het geluid dat op de set door de geluidsman is opgenomen, zoals syncgeluid, sferen, effecten, wildlines en setnoise en dat wordt aangeleverd aan de montage

Set-in/out

Met de hand intoetsen van een tijdcode als in- of uitpunt, i.t.t. mark in/out (video)

Setnoise

Geluid van de opnameplek zonder actie, ook roomtone

Setslet

1Vrouwelijk crewlid dat het met iedereen schijnt te doen;
2persoon (m/v) die graag zo veel mogelijk sets bezoekt

Set-up

1Expositieaspect dat later in het verhaal een gevolg heeft (de pay-off);
2camera-positie;
3verhoogd zwartniveau in sommige varianten van NTSC

Set-up level

> Blacklevel

sF

> Segmented frame

SF-band

vero. Sfeerband, mixband met sfeergeluid, ook atmoband

SFC

Special Function Cell, relais in een computer-editingsysteem waarmee bandrecorders, digitale effecten ingestart kunnen worden (video)

Sfeertje

Sfeergeluid, ook wel atmo(otje)

SFX

Sound Effects, geluidseffecten,  meestal uit een archief afkomstig, soms opnieuw opgenomen; dus geen special effects, die worden afgekort als SPFX  

Shaden

Instellen van de R, G en B niveaus, alsmede helderheid, verzadiging en contrast van een videosignaal bij live-registraties, vgl. kleurcorrectie

Shadow board

Afdekplaat onder aan een trucagecamera ter voorkoming van ongewenste lichtinval

Shake

1Beeldbewerkingssoftware voor compositing;
2materiaal van een onvaste cameraman, > Parkinsonfilm

Shape

Vormverandering m.b.v. een DVE (Mirage)

Shemp

Figurant waarvan het gezicht niet in beeld komt. [Genoemd naar Shemp Howard, die 'onzichtbaar' figureerde in films van de Three Stooges]

Shift & Tilt

Lens waarmee een (dynamisch) focusverschil binnen een kader is aan te brengen, ook swing shift

Shooting

Filmopnameperiode, ook wel afgekort tot 'de shoot'

Shooting-ratio

Verhouding tussen de uiteindelijke lengte van een film (screentime) en de hoeveelheid opgenomen materiaal

Shooting-script

Laatste scenarioversie, aan de hand waarvan de opnames beginnen

Shootout

Climax-scène in een western

Short ends

Restjes (opname)materiaal, meestal opgebruikt voor inserts of andere korte shots

Short legs

Mini-statief

Short pitch

Perforatieafstand van negatieffilm t.o.v. positieffilm. Hiertussen zit een minimaal verschil om het contact in de kromming tijdens de belichting optimaal te maken; > ook negatiefperforatie, Bell & Howell-perforatie

Shot

Beeldopname, gedraaide camerainstelling

Shotgun mike

Hyperniergevoelige microfoon, zoals MKH418 van Sennheiser. Martijn van Haalen werkt al 30 jaar met slechts deze microfoon...

Shot-tegenshot

Eenvoudige (maar doeltreffende) manier van découpage van een dialoogscène, waarbij van elk van de gesprekpartners een shot is gedraaid; minder gebruikelijk het Franse champ-contrechamp

Showerdoor-effect

Effect dat optreedt als zeer grote compressieverhoudingen gebruikt worden. Het beeld lijkt zich te bewegen achter een gefacetteerd stuk glas. Het detail binnen elk pixelblokje valt dan weg; ook wel douchegordijneffect

Showreel

Audiovisuele vorm van (hoogtepunten uit) een curriculum vitae

Shuttelen

Snel spoelen (bij video) met behoud van beeld

S.I.

Super Impose, dubbeldruk van twee (of meer) beelden

Sibilance

Storende s-klanken (in het stemgeluid) die in het optisch geluid kunnen 'dichtslibben', > ook de-esser

SIF

Andere naam voor > SDI

Silk screen

Groot wit of zwart doek (ca. 6x6m) om het zonlicht tegen te houden of te filteren, butterfly

Single play

TV-drama met op zichzelf staand plot van 25-50 minuten (i.t.t. serie)

Single (shot)

Opname van één persoon, vgl. two-shot

Sitcom

Type televisiekomedie, waarin een vast ensemble van personages in verschillende komisch bedoelde situaties terecht komt (goedkoop, want meestal slechts een enkele locatie)

Skew

Bandspanning op een recorder

Skipframe

Het om en om weglaten van beeldjes tijdens het printen,vgl. framecutting

SKO

Stichting Kijkonderzoek, verantwoordelijk voor de kijkcijfers

SKOP

Samenwerkingsverband van Onafhankelijke Film- en TV-Producenten, inmiddels terziele

Skymote

Aan lange zwenkarm of aan kabels hangende camera die op afstand wordt bediend

Skypan

Groot rond softlight, ook cone

Slack

1Extra kabellengte;
2filmsla of bandsla

Slapstick

Komedievorm waarbij de humor voortkomt uit fysieke interacties, veelal gepaard met overdrijving van (uiteindelijk onschadelijk) geweld jegens personen. Vernoemd naar een apparaat dat clowns gebruiken: twee platen die hard tegen elkaar klappen als op iemands achterwerk wordt gemept

Slashprint

vero. Ongecorrigeerde kopie van werkkopie, t.b.v. mixage

Slate

Letterlijk een leitje.
1Deel van de klap waarop de informatie staat;
2informatieblok in de aanloop van een videomaster, met inhoudelijke en technische gegevens

Slatenummer

Nummer van shot in draaivolgorde

Slaven

Extern elektronisch sturen van meelopende apparatuur

Sleeper

Relatief onbekende film die een veel groter succes blijkt dan men had ingeschat

Sleutelscène

Scène waarin de sleutel tot de oplossing wordt aangedragen (Eng. Keyscene)

Slippen

Verschuiven van een shot in de timeline, zonder aldaar de in- en uitpunten te wijzigen, a.h.w. er onderdoor trekken

Slof

Verdeelblok, stekkerdoos voor meer lichtnetstekkers, ook bret(je)

Slomo

Slow motion

Slow motion

Vertraagde beweging, (bij film door opname met een hogere snelheid; bij video door herhaling van beelden, al of niet digitale invulling van de ontbrekende beelden)

Slow PAL

Naar 24 fps vertraagd PAL-signaal

Sluier

Ongewenste belichting van de emulsie, door lekkage in camera, cassette of wisselzak; > ook grondsluier

Sluitertijd

Een filmcamera (draaiend met 24 b/s) heeft een * van 1/50e seconde. Sommige camera's hebben een verstelbare vlinder waarmee een kortere * kan worden bereikt, met als gevolg een scherper beeld. Wel dient beseft te worden dat dit een schokkiger weergave oplevert door gebrek aan bewegingsonscherpte (motion blur)

Smalfilm

8, 9½ en 16mm film, filmformaten voor consumentengebruik (hoewel 16mm in veel landen, w.o. NL, vroeger ook voor tv werd gebruikt)

Smalltape

6.25mm breed magneetband voor geluidopname, ook ¼"-tape

Smart zoom

Wanhopige poging van een breedbeeldtelevisie om een van oorsprong 4:3 beeld met rekken, trekken en zoomen om te zetten naar een beeldvullend 16:9 plaatje, ook super zoom

Smear

Verticale strepen in videobeeld als afbuiging van hoge lichten

Smoke

Hi-end compositing systeem

SMPTE

Society of Motion Picture & Television Engineers (uitgesproken als 'semptie'), Amerikaanse club die zich bezighoudt met het vastleggen van normen op film- en videogebied

SMPTE/EBU-tijdcode

SMPTE-tijdcode in gezamelijkheid met de EBU geschikt gemaakt voor PAL

SMPTE-leader

Standaard klokleader voor films. Aftellend van 8 seconden (bij 24b/s) tot eerste beeld/geluid, met een syncmarkering op de 2, gevolgd door 47 beelden zwart. Er bestaat geen 25fps-versie van, omdat SMPTE van mening was dat dat te verwarrend zou zijn.

SMPTE-tijdcode

Tijdcode gestandaardiseerd door de SMPTE voor NTSC

S/N

Signaal/ruis verhouding

Snake

Toepassing voor een dolly om van een lager standpunt te kunnen draaien dan de laagste standaardstand

Snappy

Het montagetempo opvoeren, binnen een montage. Vaak gebruikt als "Het moet nog iets snappier". Ook wel spiffy

Sneak preview

Voorvertoning in een aantal bioscopen van films waarvan uitbreng wordt overwogen, gekoppeld aan een publieksonderzoek. Het publiek weet tevoren niet welke film het krijgt te zien

Snel

Gevoelig: een snelle lens (opening > f/ 1.5) en snelle film (> 250 ASA)

SNG

1Satellite News Gathering, satelliet up-link-systemen gebruikt door journaalploegen om snel verbinding te maken;
2projectfile voor Steinberg MIDI-songs; 3. Studio Nieuwe Gronden

Snorkel

Opnamesysteem voor modelanimatie (met macrolens)

Snijsignaal

Signaal dat gebruikt wordt om mee te keyen

Soapie

Acteur/actrice bekend geworden door rol in een soap

Soap (opera)

Van oorsprong dagelijks overdag uitgezonden low-budget drama. Vanwege de doelgroep indertijd veelal gesponsord door zeepfabrikanten zoals Procter & Gamble. Tegenwoordig aanduiding voor goedkoop gemaakt, populair, dagelijks boeketreeksdrama

Softblimp

Flexibele blimp voor cassettes of de complete camera (soms verwarmd), om de geluidsoverlast te beperken, ook barney

Softcut

Extreem korte overvloeier, korter dan 6 beelden

Soft edit

Stilzetten van videorecorders op de plaats die als inpunt moet dienen

Softfocus

Verzachte contouren

Softimage

Merknaam softwarepakket voor 3D-computeranimatie

Softkeying

Keyen met vloeiende contouren

Softlight/-lite

1Armatuur voor het indirect uitlichten van een set;
2licht dat via een reflector (plafond, muur, plaatje piep) wordt teruggekaatst

Softwipe

Wipe waarbij de randen van beide bronnen vloeiend in elkaar overgaan

Sok

Langharig omhulsel voor een zeppelin, bedoeld om geluidsopname bij harde wind mogelijk te maken. Ook bontje, windjammer of dode kat

Solarisatie

Omkering of verschuiving van het kleurspectrum, ontstaat als film zwaar wordt overbelicht of bij chemische onbalans in de emulsie

Solid state

Aanduiding op apparatuur zonder (belangrijke) bewegende onderdelen

Solo

Pre-fade-listening, afluisteren zonder dat fader open staat, van een binnenkomend signaal, ook PFL

Somkanaal

Eindfader

Sonsulleke

Vlaams voor wildline (van het Franse 'son seul')

Sony

Japanse fabrikant van professionele en consumenten-elektronica

Soortelijk gewicht

(van een item): Relevantie-niveau

Sop

Filmontwikkelbad; opletten voor het maandagochtendbad...

Soppen

Film ontwikkelen, naar de oorspronkelijke wijze van film ontwikkelen met stukken film op een rek gespannen, die met de hand op en neer in het bad werden gedompeld

Sorensen

Codec in drie versies: Sorenson Video, Sorenson Video 3 en Sorenson Spark (H.263 of FLV1). Deze codecs zijn ook gebruikt in Apple's QuickTime en Sorenson Spark in Adobe Flash

Soundbite

Kort tekstcitaat

Sounddesign

1Geluidsbeeld van een film; een coherente -het beeld aanvullende- mix van sferen, specifieke effecten en muziek, bedacht door een sounddesigner;
2special sound design is het maken van specifieke, niet bestaande geluiden (zoals voetstappen van een dinosaurus, ruimteschepen en -oorlogen)

Sound Devices

Fabrikant van geluidsapparatuur voor opname op de set

Soundlogo

Kort, maar herkenbaar stukje muziek en/of geluid als herkenningsmelodie voor een merk of merknaam, vgl. jingle

Sound-on-sound

Nasynchronisatie-methode, waarbij de oorspronkelijke geluidsopname (guide track) als enige leidraad dient (dus waarbij het beeld niet wordt getoond), > voice-to-voice dubbing, papegaaien

Sound recordist

Bediener van de knoppen van de recorder op de set, vgl. production sound mixer, boom operator

Sound relay

Overschrijven van eindmix op de videoband bij het (afgewerkte) beeld, ook wel layback

Sound-sweetening

Merkwaardige benaming voor geluidsnabewerking

Source mode

Volgorde waarin de edit-controller (bij tape-to-tape-montage) of EDL-software de brontapes verwerkt, in A-, B-, C-, D- of E-mode

Source tape

Oorspronkelijke band (vanuit de camera of scanner)

SP

1Superior Performance, aanduiding voor verbeterde versie bij enkele videosystemen (U-Matic SP, Betacam-SP, BVU-SP);
2Standard Play, i.t.t. long play (LP)

Space-blanket

Hoog reflecterend (en dus isolerend) materiaal uit de ruimtevaart, gebruikt om licht te reflecteren of om camera te beschermen tegen zonlicht (-warmte)

Space light

Diffuus effectlicht

Spacing

vero. Notatie op stuk zwartfilm in werkkopie om aan te geven dat de rushprint van het ter linker- en rechterzijde aanwezige shot is beschadigd, maar gewoon doorloopt, ook slug, extended scene of build up.

Spaghetti

Kabelbende, vaak aan te treffen in machinekamers

Spatial interpolation

Bereiken van bepaald effect in statische beelden, zoals crispening, nepscherpte, extra contour of juist filtering om het beeld zachter te maken

SPDIF

Sony Philips Digital Interface, ongebalanceerd verbindingssysteem voor digitale audio

Special effects

(SPFX) Stuntwerk en trucages op de set (dus niet de digitale effecten aangebracht tijdens de postproductie, zoals cgi's)

Spec(s)

Specificatie(s)

Speed

1Gevoeligheid van een emulsie, filmsnelheid in ASA of ISO;
2moment waarop weergave- en/of opnamemachines stabiel zijn, de servo's zijn gelockt en er voldoende pre-roll beschikbaar is;
3'speeds', snelle lenzen met grotere opening dan f/ 1.6, > ook superspeeds

Speed!

Melding dat camera op juiste snelheid loopt, (Ned.: 'loopt!'), ook wel 'rolling!'

Speldje

Reversmicrofoon, > Lavalier

Spergrijper

Aparte grijper, die film tijdens belichting op zijn plaats houdt (alleen bij duurdere camera's), zodat een zeer goede beeldstand wordt verkregen, > pilot pin

SPFX

Special Effects, stuntwerk en trucages op de set

SPG

Sync Pulse Generator, apparaat waarmee videorecorders, camera's, etc. kunnen synchroniseren, ook syncbak of syncfabriek

Spiegelen

1 vero. Aanleggen van 'vers' overgeschreven perfobanden naast de reeds gemonteerde, teneinde deze laatste te vernieuwen;
2aanleggen van nieuw gescand of bewerkt beeldmateriaal in bestaande montage

Spiegeloké

Niet spiegelverkeerd

Spiegelverkeerd

Links en rechts in beeld verwisseld, vgl. flop

Spiffy

> Snappy

Spill (suppression)

Het onderdrukken van onbedoeld leklicht bij chroma-keying

Spin

1Statiefonderzetter om het statief op een gladde ondergrond voor uitglijden te behoeden, ook sterretje, kruis of spreader;
2verende microfoonophanging;
3DVE waarbij het beeld om de horizontale, verticale of optische as draait

Spin(-kabel)

Kabel van een multiconnector uitgesplitst naar vele losse pluggen

Spirit

1 Hi-end telecine / datacine;
2Handzaam mixpaneel, veel gebruikt in montage

Spleetprinter

Doorlopende (dus niet per beeld belichtende) kopieermachine, ook continueprinter

Splicer

Eng. voor plakpers

Split edit

Audio- en videolas niet op dezelfde plaats, ook audiosplit of J-cut

Splitfocus

Scherpstelling op punt tussen twee objecten, zodanig dat beide objecten een acceptabele scherpte krijgen; > ook scherptediepte

Splitlevel

Opnemen met één microfoon verspreid over twee inputkanalen, maar met een verschillend niveau (om niet voor onaangename -lees: oversturing- verrassingen te komen staan)

Splitscreen

Gescheiden beelden binnen één kader

Splitsnoer

Snoer met drie stekkers

Splitspoel

Uitneembare projectiespoel, ook steekspoel

Splitsync

Nagesynchroniseerde tekst, die in het midden synchroon ligt

Sponsormoment

Moment in scène waarop een product wordt getoond, gebruikt of uitgelegd (afhankelijk van de overeenkomst met de sponsor)

Spoorboekje lopen

Zonder intenties spelen van een scène t.b.v. de crew

Spot

1Lichtbron, die smalle lichtbundel produceert;
2kort reclamefilmpje, commercial

Spot erase

Met de hand wissen van een heel kort stukje geluidsband

Spotmeter

Lichtmeter met telelens voor het meten van details, ook van lichtbronnen (b.v. televisiescherm, neonreclame)

Spot shadow

Rond deel van het beeld d.m.v. wipepatroon helderder maken dan de rest

Spotten

Het doornemen van opgenomen materiaal en het noteren van de tijdcodes van bruikbare gedeelten, ook loggen (Vlaams: 'toppen')

Spreader

Statiefonderzetter om het statief op een gladde ondergrond voor uitglijden te behoeden, ook sterretje, spin of kruis

Springer

1Hinderlijke dan wel opvallende schnitt;
2hinderlijke, opvallende presentator, voornaam Jerry

Sprocket

Getand filmtransportwiel, b.v. tamboer in projector (afb.)

Spun

Lichtverzachter van vezelmateriaal in diverse gradaties verkrijgbaar

Spuugbol

Schuimplastic dopje op microfoon ter voorkoming van storingen door wind, ook windkap of plopkap

Squeeze

1Onevenredig (breedte-hoogte) in elkaar drukken van beeld, zoals o.a. toegepast in anamorfotische breedbeeldformaten, waardoor een cirkel er als een ellips uitziet  
2Encoding-applicatie voor beeld- en geluidsfiles van Sorensen

Squib

Kleine explosieve lading

Staartlas

vero. Wijze van videomontage op een lege band, waarbij fragmenten achter elkaar worden geschreven (inclusief alle sync- en andere signalen), ook assemble (assy)

Stabilisatie

Correctie van ongewenste camerabewegingen. Dit kan gebeuren tijdens de opname of achteraf in de compositing m.b.v. trackers of beeldrestauratie m.b.v. motion estimation

Stacken

Op elkaar stapelen (van -digitale- effecten) > compositing, multi-layering

Stageblock

Doos met vele microfoonaansluitingen, hub voor microfoons

Standards converter

Apparaat waarmee een videosignaal van het ene systeem naar het andere kan worden omgezet, b.v. PAL > Secam >  NTSC, ook normvertaler

Standee

Grote kartonnen (driedimensionele) filmreclame

Stand-upper

Kort filmpje, waarin presentator op locatie de kijkers warm maakt voor zijn onderwerp, vgl. promootje, aankeiler

Starfilter

Filter, dat hoge lichten stervormig afbeeldt, ook (gewoon) sterfilter

Starfucker

Persoon die zich iets te duidelijk en iets te graag in het gezelschap van bekende mensen begeeft, ook wel celebrityfucker

Startkruis

Synchroonpunt op beeld en geluid aan het begin van de rol

Startleader

Aanloopfilm met start- en tijdsmarkeringen, > SMPTE-leader

Statiefkop

Bevestigingsdeel van de camera op het statief

Staybeeld

Freeze (frame)

Steadicam

Merknaam statiefharnas om stabiel uit de hand te draaien, niet te verwarren met steadyshot

Steadyshot

Beeldstabilisatiestand op camcorders, niet te verwarren met Steadicam

Steekspoel

Uitneembare projectiespoel, ook splitspoel

Steekveld

Schakelbord met pluggen, patchpanel

Steenbeck

Het (flatbed) montagetafelmerk

Stelladat

Vier-sporen-DAT-recorder van Stellavox

Stem

(Meerkanaals) premix. Vaak wordt de eindmix gedaan vanuit verschillende stems voor dialoog, effecten, atmo's en muziek (vgl. subgroepen in live-mix situaties). De stems worden ook gebruikt voor het maken van trailers, fragmenten voor publiciteit, e.d.

STEMRA

Stichting tot Exploitatie Mechanische Rechten der Auteurs, > BUMA-Stemra

Stem van god

Voice over (vaak negatieve connotatie)

Stencil color

Proces om filmbeelden met de hand in te kleuren, gebruikt tot in de jaren '30. De bekendste voorbeelden zijn de films van George Méliès

Stepframe (printing)

Het maken van een slowmotion door beeldjes in hun geheel te herhalen

Stepprinter

Beeld-voor-beeld-kopieermachine, i.t.t. spleetprinter

Stereobar

Beugel om twee microfoons aan te bevestigen

Sterfilter

Filter, dat hoge lichten stervormig afbeeldt, ook starfilter

Sterretje

Statiefonderzetter om het statief op een gladde ondergrond voor uitglijden te behoeden, ook spin, spreader of kruis

Steunband

vero. Op het laatste moment gemaakte mixband met extra geluid

Sticks

Klap-deel van het slateboard, dus twee met een scharnier aan elkaar bevestigde zwart-wit geblokte latjes, die worden gebruikt als syncmarkeerders

Stifo

Stimuleringsfonds voor Nederlandse Culturele Omroepproducties, tegenwoordig kortweg Mediafonds geheten

Still

Foto van situatie, zoals die ook in de film voorkomt

Stillfotograaf

Fotograaf van stills, vgl. setfotograaf. [De stillfotgraaf werkt met een een geblimpte camera, flitst nooit, stoort dus niet de filmopname]

Stock

Voorraad negatiefmateriaal

Stockmuziek

Muziek uit archief, ook library music

Stockshot

Archiefopname

Stofzuigen

1Met de camera rondneuzen;
2veelvuldig in- en uitzoomen door videohobbyisten;
3met de computer verwijderen van stof uit het beeld, ook 'dust busting'

Stom

Opname zonder geluid, ook mute of M.O.S.

Stop

Verschil tussen twee opeenvolgende diafragmagetallen,''n stoppie knijpen' is een stop meer (b.v. van f/ 5.6 naar 8)

Stopbeeld

Wit (positief) beeldje (extreem overbelicht) dat ontstaat doordat de camera stopt; 'van stop tot stop' is het complete shot; Eng. flash frame

Stopmotion

Animatie- en trucagetechniek waarbij poppen, objecten of figuurtjes van allerlei materiaal (waarvan klei de bekendste is) beeld voor beeld worden gemanipuleerd en opgenomen, ook wel 'objectanimatie' of Vlaams 'volumeanimatie'; enigszins verdrongen door de computeranimatie

Stoppertje

Reactieshot, noodsprong om lelijke beeldovergang te verdoezelen, ook lapshot of cutawayshot, b.v. noddy

Stoptruc

Veelvuldig door Méliès gebruikte techniek om mensen in beeld te laten verschijnen of uit beeld te laten verdwijnen door een schnitt tussen twee takes vanuit hetzelfde gefixeerde camerastandpunt, vgl. Ti-ta-tovenaarschnitt

Stores

Middelen die worden aangeschaft voor een productie en daar volledig gebruikt worden, zoals batterijen, gaffertape, cameratape, DVD's etc.

Storyboard

Uitgetekend draaiboek, het stripverhaal

Storyscript

Scenario voorafgaande aan shooting script

Straalverbinding

Hoogfrequente verbinding tussen twee plaatsen m.b.v. torens of mobiele masten

Strawberryfilter

Draaien alsof, teneinde (duur) filmmateriaal te besparen en geïnterviewde niet te schockeren, ook jen slinger, strawberryfilter, Chinees draaien, houten camera of French take

Streamer

vero. Diagonale lijn getrokken op de werkkopie -meestal over een lengte van ongeveer 4 seconden- om iemand te cueën, b.v. bij nasynchronisaties

Streaming

Real-time audio/video voor het web, dat zonder downloaden kan worden bekeken

Stripe

Magnetisch randspoor op film. [Henk Otto uit Soest was de specialist op het gebied van stripen].

Strobe

Digitaal video-effect door opeenvolging van freezes, zonder de daadwerkelijke weergavesnelheid van het beeld aan te passen; een shot met de frames A|B|C|D wordt dan bijvoorbeeld weergegeven als A|A|C|C

Stroboscopisch effect

Schijnbare verandering van de bewegingsrichting veroorzaakt door wisselwerking (interferentie) tussen de camerasnelheid en de objectsnelheid, ook wagonwheel-effect, >vgl opturatie

Studer

Merknaam studiorecorders en mengtafels (audio)

Styling

Aankleding van decor

Stylist

Persoon verantwoordelijk voor kleding

Subcarrier

Kleurenhulpdraaggolf

Subclip

Deel van een gedigitaliseerde audio/video-file (clip) in een Avid (veel gebruikt voor uitsplitsen)

Subjectief shot

Opname met de blikrichting van het betreffende personage, ook point of viewshot of kortweg POV

Subkanaal

Kanaal voor lage tonen, > LFE, Subwoofer , 5.1

Subliminal image

Hype uit de jaren '50 toen werd geloofd in dit wonder: een enkel beeldje van b.v. een colaflesje gemonteerd in een bestaande film, die het consumptiegedrag in de pauze positief zou beïnvloeden. Het is niet alleen nooit bewezen, maar zelfs verboden

Subtractieve kleurmenging

Kleurvorming d.m.v. de kleuren cyaan, geel en magenta; i.t.t. additieve kleurmenging

Subwoofer

Lage-tonen-luidspreker > LFE, 5.1

Sungun

250W acculamp, xenon-daglichtspot

Super

(commercials) Verzamelnaam voor vormgegeven tekst, logo's en graphics in beeld, afkorting van super impose

Super 16

vero. 16mm filmopnameformaat, waarbij ook de ruimte voor het geluidsspoor wordt benut, aspect ratio 1:1,66 tot 1:1,85 (ook wel Ultra-16 genoemd)

Super 35

135mm opnameformaat, waarbij ook de ruimte voor het geluidsspoor voor beeld wordt benut, zowel in 4- als in 3-perf;
2systeem waarbij gelijktijdig gekadreerd wordt voor televisie, widescreen, DVD en Scope filmrelease (met de ooglijn op 1/3 van het kader)

Super(impose)

(S.I.)
1Dubbeldruk (film);
2twee videobronnen door elkaar heen; > ook super

Superspeeds

Objectieven met grote maximumopening (< f/ 1.4), de cine primes van Zeiss

Super zoom

Wanhopige poging van een breedbeeldtelevisie om een van oorsprong 4:3-beeld met rekken, trekken en zoomen om te zetten naar een beeldvullend 16:9-plaatje, ook smart zoom

Supply reel

Afwikkelspoel

Surprise

Onthulling van een niet aangekondigd plotelement, vgl. suspense

Surround

Ruimtelijk effectgeluid, lett. 'omgeven' door geluid. Bij de diverse Dolbyformaten komt dit geluid al of niet discreet uit de achterspeakers

Suspense

Spanningsopwekkende informatievoorsprong bij de toeschouwer, waardoor (op zich triviale) scènes onder spanning komen te staan

Suspension

Microfoonophanging

Sustain

Klankduur (van b.v. galm)

SVA

Stereo Variable Area. Benaming voor een optisch geluidsspoor op de filmstrook, waarbij de amplitude wordt uitgedrukt door breedte van het spoor (i.t.t. door de dekking)

SVCD

Super Video Compact Disc, disk met video in MPEG-2 formaat

SVGA

Beeldscherm-/projectie-resolutie van 800x600 pixels

SVHS

vero. Super VHS, VHS met verbeterde beeldkwaliteit

S-Video

Signaalverbinding waarin de signalen voor helderheid (Y) en chrominantie (C) separaat worden vervoerd, ook Y/C

Sweep

1Snelle move;
2testtoon die van heel hoog tot heel laag loopt

Sweetener

Klein geluidseffect dat aan een ander geluidseffect wordt toegevoegd, zoals een kleine kraakbeenkraak onder een vuistslag of een bass-drum onder een schop

Sweet spot

Beste zitplaats in bioscoop (of studio), waar i.i.g. het meerkanaalsgeluid het beste tot zijn recht komt, ook wel hot spot

Swiebertje-effect

Het verschijnsel dat een een acteur (/m/v) een leven lang kan worden geassocieerd met één enkele overbekende rol, en derhalve nauwelijks meer iets anders te spelen krijgt; vernoemd naar Joop Doderer, die twintig jaar lang op televisie te zien was in de titelrol van de tv-serie Swiebertje, > ook typecasting

Swing shift

Objectief waarmee een (dynamisch) focusverschil binnen een kader is aan te brengen, of waarmee het focusvlak kan worden 'gekanteld', ook shift & tilt. [Het effect is -zeker als de opnamen ook nog eens versneld worden weergegeven- dat er sprake lijkt van macro-opnamen van een miniatuurbouwsel, van speelgoed].

Swiss pan

Zeer snelle camerapan, ook zip-pan of flashpan

Swivel

Draaibaar, b.v. swivel-arm voor monitor

SX

Afkorting voor Betacam-SX

SXGA

Beeldscherm-/projectie-resolutie van 1280x1024 pixels

Symmetrisch

Signaal tussen twee polen, los van aarde

Symphony

Uitgebreidere versie van de Media Composer van Avid

Sync

Synchroon, het gelijklopen (van beeld en geluid)

Syncbak

Sync pulse generator, apparaat waarmee videorecorders, camera's, etc. kunnen synchroniseren, ook syncfabriek of SPG of BBG

Syncbanden

vero. Gemonteerde perfobanden met syncgeluid

Syncbox

Apparaatje waarmee bij filmopnamen met een tv in beeld de balk buiten beeld kan worden gehouden, ook Atelen

Syncfabriek

> Syncbak

Syncgeluid

Meegedraaid synchroon geluid, ook direct geluid, i.t.t. wild geluid

Synchead

Videokop voor de V-sync bij C-formatmachines

Synchroniseren

Het gelijk doen lopen (van beeld en geluid)

Synchronizer

vero. Apparaat met sprockets op centrale as, t.b.v. het gelijkleggen of het naregelen

Synchroon

Het gelijklopen (van beeld en geluid), i.t.t. asynchroon

Syncmarkering

Beeldje aan begin en eind van een akte of een film dat correspondeert met een één-beeldspiep in de geluidsporen. De beginmarkering bevindt zich in principe op de '2' van de SMPTE-leader en de eindmarkering op een wit beeldje op 1 seconde na het laatste beeld

Syncnummeren

vero. Aanbrengen van overeenkomstig genummerde synctekens op beeld- en geluidmateriaal na het gelijkleggen, vgl. rubbernumbering

Sync roll

Gedurende gehele montage synchroon houden van videorecorders door een editingsysteem

Synopsis

Korte verklaring van het verhaal in twee à drie pagina's met als doel de lezer te interesseren voor het script. Het verhaal dient chronologisch te worden verteld. Het plot dient helder te zijn